Vào cái thời xa xưa, khi trời và đất còn nối liền nhau bằng những ngọn núi và sương mù, trong buôn làng người K’ho trên dãy núi Oâng có một chàng trai tên làB’rong La Nga. Cha mẹ mất sớm, để lại cho chàng một cô em gái. Hai anh em như con nai mất mẹ, như con chim lạc bầy hẩm hút nuôi nhau. Hàng ngày, chàng cõng em lên núi bẻ măng, vào rừng đánh bẩy. Dù cuộc sống vô cùng cực khổ nhưng hai anh em rất mực thương yêu nhau.

Chẳng mấy chốc màB’rong La Nga đã trở thành một chàng trai lực lưỡng. Chàng có sức mạnh hơn người và giỏi tài cung ná. Con thú trong rừng không thoát được cánh cung chàng, con chim bay trên trời không tránh khỏi mũi tên chàng. La Nga leo lên tận núi Oâng năm lần bảy lượt mà không biết mệt. Hơn thế nữa, chàng làm rẫy giỏi và rất khéo tay nên trai tráng trong làng ai cũng nể phục, con gái trong buôn ai cũng muốn bắt về làm chồng.
Năm ấy, nhờ Giành cho được mùa, lúa đầy kho đầy lẫm. Sau khi chúng tạ ơn Giàng, dân làng náo nức dệt váy áo mới, lau chùi cồng chiêng, lấy ché ra để ủ rượu cần. Buôn làng hăm hở chuẩn bị cho ngày hội mùa. Lũ con trai thi nhau vào rừng bứt dây, hái lá về kết K’lin thật lớn, tước vỏ dây m’ruông (2) để se sợi dây thật dài, tìm ống tre già để làm pỏ-tok(3) kêu thật nhanh, thật to…
Vốn sẵn khéo tay, La Nga làm một chiếc k’lin thật đẹp, dài hơn sãi tay; lớn như cái sạp. Chàng vào rừng tìm lá thuốc về nhuộm cho cánh k’lin thêm nhiều màu sặc sỡ, lại gắn vào k’lin cái pỏ-tók kêu thanh như tiếng chim hót trong trẻo như tiếng suối reo.
Vào ngày hội, dân làng nô nức kéo nhau ra bãi đất trống gần nhà rông, thi xem k’lin của ai bay cao hơn, tiếng pỏ-tok ai kêu hay hơn. Bao nhiêu là k’lin được thả lên hoà lẫn trong ngút ngát mây trời. Dân làng không ngớt trầm trồ về k’lin của La Nga vừa to, vừa đẹp, tiếng pỏ-tok vừa rõ, vừa thanh mà đều đặn bay cao vút. Bọn con trai nghe tiếng pỏ-tok của chàng mà say đắm. La Nga cùng em vui sướng nới mãi những vòng dây m’ruông. Cánh k’lin gâp gió bay cao vút lên, cao mãi, cao mãi…
K’lin lúc ở dưới đất to là thế. Vậy mà khi cao nhìn chỉ bằng cái lá. Tiếng pỏ-tok vọng về thanh thoát. La Nga hăm hở se dây m’ruông nối thêm cho cánh k’lin bay cao hơn nữa. Dưới chân nhà rồng, thời với đất giờ đây như được nối liền với nhau bằng những vòng dây của m’ruông và tiếng vọng huyền hoặc của chiếc pỏ-tok. Người em cứ ngẩng mặt dõi theo cánh k’lin mà vỗ tay reo vui không ngớt…
Bỗng dưng trời lặng gió. Tiếng pỏ-tok keo chậm dần rồi ngưng hẳn. Cánh k’lin chao đảo như con chim bị trúng tên. Sợ dây m’ruông chùng lại lỏng lẻo trong tay La Ngà. Chàng vội vã thu dây để kéo k’lin về. Nhưng không kịp nữa rồi…K’lin đã hạ cánh tít trên đỉnh núi Oâng.

Người em khóc thét lên một mực đòi anh phải đem k’lin về, đưa k’lin lên cao. B’ruông La Nga dỗ mãi không được. Cô em bé bỏng vốn được cưng nhiều cứ khóc đòi ngằn ngặt làm xốn xang lòng chàng. La Nga quyết định mang cung ná, cõng em lần theo sợi dây ngược lên đỉnh núi Oâng để tìm lại cánh k’lin.
Hai anh em vượt qua không biết bao nhiêu quả đồi, bao nhiêu ngọn núi. Cây rừng cào rách bươm vai chàng, gai mây, gai tre làm chân chàng bật máu, nhưng bàn tay chàng vẫn không rời sợi dây dẫn lối. Khi đã vượt qua ngọn núi cuối cùng để lên đến đỉnh, đất dưới hân cũng đã bằng phẳng hơn thì gặp cánh rừng tre.
Những bụi tre lớn đan xen dày kín đến không còn lối đi. La Nga cõng em dò từng bước nương theo sợi dây gà mà lần tới. Vượt qua rừng tre thì gặp trảng cỏ tranh xanh mướt. Mà không gian thoáng đãng hiện ra. Trước mặt chàng là những tảng đá lớn nằm dưới những cây cổ thụ, phong lan bám từng chùm nở hoa thơm ngát. La nga hít một hơi thật sâu, xốc em lên rồi lấy sức bươn tới.
Thật ngạc nhiên, trên một phiên đá rộng và khá bằng phẳng, xung quanh là những dây leo bám vào đá với những cánh hoa dại nhiều màu lạ mắt, cánh k’lin nằm đó còn nguyên vẹn như một sự sắp đặt có chú ý. La Nga mừng rỡ chạy đến nâng k’lin lên theo cách của già làng nâng lễ vật trong ngày cúng Giàng. Hai anh em vui sướng tột cùng như vừa tìm lại được báu vật. Trao cánh k’lin cho em, La Nga khoan khoái ngả mình trên phiến đá, vô tình chàng nhìn thấy trong khe đá có một bầu nước trong suốt, chàng nghe cái chân thèm được nghỉ ngơi, cái bụng thèm được ăn được uống.
Không cầm được lòng, B’rong La Nga bèn lắp tên, giương ná nhắm vào đàn cá mà lẫy cò. Lạ thay, khi mũi tên vừa len vào khe đá, chạm vào bầu nước thì bỗng một tiếng nổ long trời, Tảng đá vỡ tung, một cột nước bắn lên dữ dội rồi cuồn cuộn chụp xuống người La Nga. Chàng hoảng hốt xốc lấy người em quẳng lên lưng tháo chạy. La Nga chạy đến đâu, dòng nước đuổi theo đến đấy như quyết chẳng buôn tha cho chàng.
B’rong La Nga cõng em phi nhanh như con nai trong rừng, cái bụng chàng lo lắng nên cái chân chàng cũng không giám mỏi. Chàng chạy lên núi cao, dòng nước xẽ núi lao theo. Chàng chạy xuống khe sâu, dòng nước cuồn cuộn từ trên cao chụp xuống. La Nga quýnh quáng vấp ngã mấy lần, và cũng chừng ấy lấn thác nước lớn suýt cuốn trôi chàng. Chàng cố sức guông chân lên mà chạy, nhưng dòng nước cứ như con trăn khổng lồ sùng sục đuổi theobén gót. Mỗi lần chàng ngã là một lần dòng nước như ngọn núi lừng lững đổ chụp xuống người chàng; nhưng với sức mạnh phi thường, La Nga đã gượng dậy được, bươn bả chạy tiếp.
Cô em choáng váng mấy lần ngất trên vai càng làm cho chàng thêm vướng víu, vấp ngã liên tục. Hơn một ngày chạy không ngơi nghỉ, cuối cùng chàng cũng đã về đến buôn làng, nhưng dòng nước hung tợn vẫn cứ cuồn cuộn đuổi theo. Khôngthể để dòng nước cuốn hết cả buôn làng ra sông ra bể, không thể để người em thân yêu phải chết dưới dòng tác dữ, chàng phải tiếp tục chạy, chạy càng xa buôn làng càng tốt, Chạy ghé qua buôn, b’rong La Nga vội vã gởi em lai cho già làng mà không kịp để lại một lời.
Nước đã ngập đến chân nhà sàn rồi, chỉ cần do dự một chút là cả buôn làng sẽ ngập chìm trong biển nước. La Nga quay người tháo chạy mà chẳng biết phải chạy về đâu. Chàng lao lên hướng Bắc, dòng nước cuồn cuộn đuổi sang hướng Đông . Chàng chạy thoăn thoắt như con thỏ rừng, dòng nước cũng như con trăn lượn mình đuổi sát. Chàng cắm đầu chạy không dừng nghỉ, chạy mãi, chạy mãi…
Không biết đã bao nhiêu ngày đêm rồi, La Nga cứ chạy và dòng nước cứ đuổi theo. Sức củng đã cạn nên đôi chân chàng chậm dần. Và lạ thay, “Con trăn trước khổng lồ” dường như cũng thấm mệt. Nên tuy vẫn nhẵng nhẵng bám theo sát góc nhưng không còn hung hãn như lúc ban đầu. Chàng chạy hơn một buổi nữa thì gặp một con sông lớn chắn ngang, chẳng thế nào qua được. Cái chân mệt mỏi đả rủ ra như cọng rau héo, chàng ngửa mặt thét lên một tiếng não nùng rồi tù khuỵu xuống úp mặt vào lòng đất mẹ. Dòng nước sau lưng nhẹ nhàng nhoài tới, phủ lên người chàng rồi êm đêm rồi hoà vào dòng sông lớn bao la.
Bao nhiêu mùa rẫy trôi qua,bao nhiêu cuộc đời đã trôi qua…
Những buổi tối trong nhà rông quay quần bên bếp lửa, già làng vẫn thường kể cho kể cho on cháu nghe chuyện chàng B’rong La Nga và cô em bé bỏng dẫn con nước về buôn…

Ngày nay, dòng nước đuổi theo La Nga vẫn còn chảy rất mạnh và nhiều thác ghềng. Người K’ho bảo, do chàng B’rong La Nga lúc đầu chạy rất hăng nên nước đuổi theo nhanh. Cứ mỗi lần chàng vấp ngã, dòng nước lại cuộn lên rồi chụp xuống mà tạo thành thác ghềnh. Đoạn đường từ buôn làng về xuôi vì chỉ có một mình nên chàng hầu như không té ngã, đoạn này nước vẫn chảy mạnh nhưng bình lặng hơn. Càng về xuôi, La Nga càng thấm mệt nên bước chân chậm lại, dòng nước cũng vì thế mà trở nên êm đềm hơn.
Dòng sông lớn chắn đường La Nga chính là sông Đồng Nai, còn dòng nước đuổi theo La Nga được dân làng đặt tên là Đạ La Nga, tức dòng nước chàng La Nga. Người Kinh gọi chệch ra thành La Ngà, và tên dòng sông ra đời từ đó.

Nam Hưng (Theo TLNN)