ước vào năm 2006, dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh xung quanh vấn đề đất đai, thì tình hình lấn chiếm, phá rừng làm rẫy trên địa bàn tỉnh có dấu hiệu giảm dần, đặc biệt khi thực hiện Nghị quyết 04, bà con dân tộc thiểu số đã được cấp đất sản xuất, đảm bảo về nhu cầu lương thực tại chỗ…Tuy vậy, ở Tánh Linh, tình hình lấn chiếm đất đai trái phép lại có chiều hướng gia tăng và ngày càng nghiêm trọng. Theo chúng tôi được biết, tại Tánh Linh, đến thời điểm hết tháng 6 năm 2006, toàn huyện đã có 9.670ha bị lấn chiếm trái phép, đáng chú ý, trong số đất bị lấn chiếm đã có tới 4.000ha rừng (Lâm trường Tánh Linh: 2.100ha, Lâm trường Sông Dinh: 1.130ha…).

Tại các đơn vị quốc doanh như Công ty cao su Bình Thuận được giao 6.050ha, nay chỉ sử dụng được 58% diện tích, còn 2.500ha đã bị lấn chiếm. Ngay đồng bào dân tộc thiểu số ở Suối Kiết, Lạc Tánh…khi thực hiện Nghị quyết 04 (phát triển toàn diện đời sống vùng đồng bào dân tộc) đã được cấp 1.160ha đất, nay đã qua vụ hè thu bước vào vụ mùa, bà con mới được nhận 750ha (64% diện tích được giao), còn 410ha mới thực hiện trên giấy, còn thực địa thì đã có chủ mới… Điều đó khẳng định vấn đề lấn chiếm đất đai ở Tánh Linh là nghiêm trọng. Vậy nguyên nhân tại đâu? Về khách quan, chúng ta cũng phải thừa nhận: trong thời gian vừa qua giá sản phẩm từ cây công nghiệp lên cao, đất cho nhu cầu trồng cây cao su có giá hơn, trong khi đó dân di cư tự do đến Tánh Linh ngày một lớn…Từ đó dẫn đến tình trạng lấn chiếm đất đai giữa cá nhân với nhà nước, dân di cư tự do với dân địa phương, công tác quy hoạch, kế hoạch, quản lý sau quy hoạch, sử dụng đất đai còn rất nhiều bất cập, thiếu đồng bộ và nhiều sai sót. Chính quyền địa phương các cấp và một số ngành còn đùn đẩy trách nhiệm cho nhau; việc phát hiện và ngăn chặn lấn chiếm đất cũng chưa kịp thời, xử lý không nghiêm túc, kiên quyết…nên đã không ngăn chặn được việc lấn chiếm đất đai ngày càng phức tạp. Hiện nay, ở Tánh Linh, rừng đều đã có chủ, vậy 3 chủ rừng: Lâm trường Tánh Linh, Lâm trường Sông Dinh, Khu bảo tồn Núi Ông để cho 4.000ha rừng bị chặt phá, lấn chiếm trái phép thì rõ ràng do phát hiện chậm, xử lý kém, nên diện tích rừng mất ngày một nhiều hơn. Vậy đã đến lúc xem lại trách nhiệm của 3 chủ rừng trên. Việc lấn chiếm đất đai trái phép ở Tánh Linh ngoài ý thức kém của một số cán bộ còn một nguyên nhân đó là hiệu lực của các cấp chính quyền, cơ quan chức năng khi thực hiện công vụ. Theo chúng tôi được biết: chỉ tính riêng hai lĩnh vực quản lý bảo vệ rừng và đất đai, tại Tánh Linh đến nay còn tồn đọng quá nhiều quyết định xử lý vi phạm hành chính chưa được thực hiện. Đến nay, tại Hạt kiểm lâm Tánh Linh còn tồn đọng 357 quyết định xử lý vi phạm hành chính chưa thực hiện được (trong đó có 136 quyết định do chính Chủ tịch UBND huyện ký); tại Phòng Tài nguyên và Môi trường còn tồn đọng 67 quyết định xử lý vi phạm do Chủ tịch UBND huyện ký chưa thực thi… Điều đáng chú ý, trong những quyết định xử lý vi phạm hành chính còn tồn đọng tại Hạt kiểm lâm và Phòng Tài nguyên và Môi trường của Tánh Linh đã có 200 quyết định đã hết thời hiệu thi hành. Việc tồn đọng các quyết định xử lý hành chính với số tiền người vi phạm phải nộp lên tới hàng tỷ đồng.
Thực trạng lấn chiếm trái phép đất đai ở Tánh Linh là nghiêm trọng, kéo theo nhiều vấn đề không tốt trong đời sống, kinh tế, xã hội ở địa phương. Cụ thể là: kỷ cương luật pháp ở huyện bị một số đối tượng xem nhẹ; những người dân có nhu cầu thực tế, chính đáng thì không có đất để sản xuất (đặc biệt là bà con người dân tộc thiểu số, người được hưởng quyền lợi từ Nghị quyết 04 của Tỉnh ủy). Một số người luồn lách, chạy chọt lại có đất, rồi đem bán thu lợi bất chính…Từ đó tạo ra sự bất công trong xã hội. Do vậy tại Tánh Linh, việc cần thiết hiện nay là giải quyết có hiệu quả tình hình lấn chiếm đất đai, nhằm sử dụng hiệu quả tiềm năng đất đai ở địa phương; lập lại kỷ cương trong công tác bảo vệ rừng, bảo đảm đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số.

DUY CHIẾN (Theo Bình Thuận)