I. KẾT QUẢ THỰC HIỆN CÔNG TÁC GIẢI QUYẾT NHÀ Ở CHO HỘ NGHÈO, CẬN NGHÈO 05 NĂM (2005-2009)
1. Công tác chỉ đạo, triển khai
Trong 05 năm qua thực hiện Chương trình 134, 135 và Quyết định 167 của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng nhà ở hộ nghèo, hộ cận nghèo là một trong những chủ trương lớn được tỉnh và huyện quan tâm, tạo được niềm tin lớn trong nhân dân.

Để cụ thể hóa Chương trình, Tỉnh ủy đã có Chỉ thị số 58-CT/TU ngày 16/3/2005 về việc tập trung sức lãnh đạo tốt việc giải quyết nhà ở, xoá nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo UBND tỉnh đã ban hành Chỉ thị số 06/CT-UBND về triển khai công tác giải quyết nhà ở cho hộ nghèo.

Để việc xây dựng nhà ở hộ nghèo, hộ cận nghèo đúng quy định Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, UBMTTQ tỉnh Bình Thuận đã ban hành Công văn số 06 LT/SLĐTBXH-UBMTTQVN ngày 25/01/2008 hướng dẫn rà soát, lập danh sách hộ nghèo và hộ cận nghèo chưa có nhà ở hoặc nhà ở tạm bợ, dột nát để hỗ trợ nhà ở. Các sở, ngành của tỉnh có liên quan đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn việc sử dụng kinh phí và thực hiện hỗ trợ giải quyết nhà ở cho hộ nghèo hàng năm.

Quán triệt chỉ đạo của UBND tỉnh và hướng dẫn của các sở, ngành, UBND huyện đã kịp thời xây dựng kế hoạch triển khai và chỉ đạo các cơ quan chuyên môn của huyện và UBND các xã, thị trấn tổ chức thực hiện công tác rà soát, lập danh sách hộ nghèo và hộ cận nghèo chưa có nhà ở hoặc nhà ở tạm bợ, dột nát để hỗ trợ nhà ở triển khai hỗ trợ kinh phí xây dựng nhà ở và giao trách nhiệm cho các ngành chức năng giám sát quá trình thực hiện ở cơ sở.

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc cấp huyện và xã, thị trấn đã hưởng ứng và triển khai thực hiện tốt cuộc vận động xây dựng Quỹ “Vì người nghèo”. Nhiều đoàn thể Chính trị - xã hội, các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp đã trích phúc lợi, vận động cán bộ, viên chức đóng góp làm nhà ở cho người nghèo.

Quá trình thực hiện, định kỳ UBND huyện tổ chức đoàn công tác kiểm tra nắm tình hình và đôn đốc đẩy nhanh tiến độ cũng như chỉ đạo giải quyết những tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc.

2. Kết quả thực hiện

a. Về hỗ trợ nhà ở:

+ Chỉ tiêu giải quyết nhà ở cho hộ nghèo trong 05 năm (2005-2009) của toàn huyện là 1.776 căn (hộ nghèo dân tộc kinh 599 căn hộ nghèo DTTS: 992 căn, hộ cận nghèo dân tộc kinh: 126 căn, hộ cận nghèo DTTS: 59). Tính đến cuối năm 2009, toàn huyện đã giải quyết hỗ trợ xây dựng được 1.776 căn nhà cho hộ nghèo, cận nghèo. Nhiều xã, thị trấn nhờ tập trung chỉ đạo và thường xuyên kiểm tra nên kết quả xây dựng nhà ở đạt khá, số nhà hoàn thành đưa vào sử dụng bảo đảm chất lượng và tiến độ theo quy định của UBND huyện.

>(Kết quả giải quyết nhà ở của từng năm, có biểu 01 đính kèm)

+ Tổng kinh phí huy động giải quyết nhà ở cho hộ nghèo trong 05 năm (2005-2009) là 24.839,5 triệu đồng. Trong đó, gồm:

- Nguồn ngân sách Trung ương hỗ trợ: 5.923 triệu đồng.

- Nguồn ngân sách tỉnh: 4.240 triệu đồng.

- Quỹ Vì người nghèo tỉnh: 4.900 triệu đồng.

- Quỹ Vì người nghèo cấp huyện, xã: 2.326 triệu đồng.

- Các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp hỗ trợ xây tặng nhà tình thương cho hộ nghèo: 342,5 triệu.

- Bản thân hộ nghèo và người thân đóng góp thêm: 6.588 triệu đồng.

(Kết quả kinh phí giải quyết nhà ở của từng năm có biểu 2 đính kèm)

+ Về quy mô và chất lượng công trình xây dựng, ngoài một số hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở các xã xây dựng theo mẫu thiết kế chung với diện tích xây dựng là 24m2/căn, còn lại hầu hết đều xây dựng với quy mô lớn hơn thiết kế chung cho hộ nghèo (xây dựng theo diện tích thực có và nhu cầu sử dụng của gia đình từ 30 - 60m2/căn). Giá trị xây dựng căn nhà phần lớn từ 20 đến 30 triệu đồng, bình quân mỗi hộ bỏ thêm khoảng 10 triệu đồng. Về chất lượng công trình cơ bản đạt yêu cầu sử dụng. Tuy nhiên, cũng còn một số nơi do bức xúc về thời gian thi công, thời tiết xấu, nhà thầu nhận nhiều công trình, xây dựng ở nhiều nơi nên chất lượng xây dựng một số công trình chưa đạt… qua kiểm tra, nghiệm thu công trình, các đơn vị xây dựng đã kịp thời khắc phục, bảo đảm căn nhà khang trang.

- Quá trình triển khai thực hiện hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo đã có nhiều tập thể và cá nhân điển hình tiên tiến trong vận động hỗ trợ nguồn lực, tổ chức xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, cận nghèo. Theo kết quả xét duyệt thì toàn huyện có 26 tập thể (06 tập thể đề nghị UBND tỉnh khen thưởng, 20 tập thể đề nghị UBND huyện khen thưởng) và 13 cá nhân (04 cá nhân đề nghị UBND tỉnh khen thưởng, 09 cá nhân đề nghị UBND huyện khen thưởng) tiêu biểu trong tổ chức thực hiện công tác này.

b. Về vận động Quỹ “Vì người nghèo”.

Tổng nguồn Quỹ “Ngày vì người nghèo” của toàn huyện đã huy động được trong 05 năm (2005-2009) là: 1.794.988.000 đồng. Cụ thể:

+ Vận động cấp huyện: 944.394.000 đồng.

+ Vận động cấp xã, thị trấn: 850.594.000 đồng.

3. Đánh giá chung

a. Mặt được:

- Việc giải quyết nhà ở cho hộ nghèo, cận nghèo là chủ trương đúng đắn, hợp lòng dân nên được Cấp ủy, chính quyền, các các đoàn thể chính trị - xã hội ở các địa phương xác định là nhiệm vụ trọng tâm nên đã lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức triển khai thực hiện đảm bảo đúng quy trình, dân chủ, công khai. Ngoài phần kinh phí Nhà nước hỗ trợ, Mặt trận và đoàn thể các cấp đã vận động hộ nghèo, cận nghèo huy động thêm nguồn vốn tự có của gia đình và vận động anh em, người thân trong gia đình và các tổ chức, cá nhân hỗ trợ thêm.

- Căn cứ chỉ tiêu huyện giao, các xã, thị trấn đã kịp thời xây dựng kế hoạch triển khai với các giải pháp thiết thực, cụ thể quá trình triển khai đã có nhiều cách thức nhằm đẩy nhanh tiến độ.

- Kết quả vận động Quỹ “Vì người nghèo” có thể nói là thành tích nổi bật nhất trong nhiều năm qua. Mặt trận, chính quyền địa phương các cấp đã phát huy tốt vai trò trách nhiệm, bằng các hình thức phong phú đã vận động, huy động vuợt chỉ tiêu đề ra. Do việc tổ chức vận động tốt nên nhiều địa phương đã có nguồn kinh phí để hỗ trợ thêm cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao.

- Ngoài phần hỗ trợ của Nhà nước, hầu hết các gia đình được hỗ trợ làm nhà ở đều tự huy động thêm kinh phí của gia đình, dòng họ để góp (hộ ít nhất 02 triệu đồng và cao nhất là 30 triệu đồng, bình quân khoảng 10 triệu đồng/hộ), đã góp phần tạo nên căn nhà khá khang trang, chất lượng căn nhà đảm bảo chắc chắn.

b. Tồn tại:

- Việc triển khai công tác rà soát, bình xét chọn đối tượng hỗ trợ tại một số địa phương còn chậm và thiếu chặt chẽ theo tiêu chuẩn quy định, phải làm đi, làm lại nhiều lần nhưng vẫn để sót hoặc xét chưa đúng đối tượng việc xác định đất ở của các hộ thuộc diện hỗ trợ ở một số địa phương thực hiện chưa chặt chẽ, không cụ thể nên khi thực hiện hỗ trợ nhà ở thì bị vướng mắc về nguồn gốc đất, ảnh hưởng đến tiến độ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, cận nghèo.

- Một số hộ thuộc diện hỗ trợ, sau khi có quyết định hỗ trợ nhưng không chịu nhận kinh phí hỗ trợ với lý do: giá cả vật liệu tăng cao, phần kinh phí hỗ trợ của Nhà nước không đủ để xây nhà trong khi bản thân hộ nghèo không có khả năng đóng góp thêm trong khi lại chưa có chủ trương hỗ trợ bổ sung thêm cho các hộ này… dẫn đến tình trạng chậm trễ do phải thay đổi đối tượng.

Nguyên nhân của tồn tại trên là do:

- Cấp ủy, chính quyền ở một số địa phương chưa quan tâm đúng mức đối với công tác này nên chưa chỉ đạo chặt chẽ, kịp thời chưa quan tâm kiểm tra đôn đốc đẩy nhanh tiến độ.

- Một số hộ nghèo còn có tư tưởng dựa dẫm vào sự hỗ trợ của Nhà nước, không tự cố gắng vươn lên, bên cạnh đó là sự thiếu quan tâm của những người thân trong gia đình hộ nghèo đối với việc giải quyết nhà ở.

- Công tác thông tin, báo cáo tiến độ thực hiện của nhiều địa phương không đúng theo quy định nên việc phối hợp của các ban, ngành trong quá trình tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc ở cơ sở thiếu kịp thời.

- Trong quá trình triển khai, có giai đoạn vật liệu xây dựng tăng giá rất lớn đã ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng của nhà.

II. ĐỊNH HƯỚNG NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP THỰC HIỆN CÔNG TÁC GIẢI QUYẾT NHÀ Ở CHO HỘ NGHÈO NĂM 2010

1. Thực trạng nhà ở hiện nay của hộ nghèo, hộ cận nghèo

Theo kết quả rà soát và báo cáo của các xã, thị trấn vào đầu năm 2010, toàn huyện hiện còn có 287 hộ đang gặp khó khăn về nhà ở, cần được hỗ trợ xây dựng nhà ở trong năm 2010. Cụ thể:

- Đối tượng hộ thuộc diện nghèo: 287 hộ. Trong đó:

+ Hộ người kinh: 224 hộ.

+ Hộ Dân tộc thiểu số: 63 hộ.

2. Nguyên nhân

Theo quy định của UBND tỉnh việc xây dựng nhà ở hộ nghèo, cận nghèo đến cuối năm 2009 là dứt điểm, tuy nhiên đến nay vẫn còn 287 hộ cần phải hỗ trợ xây dựng nhà ở hộ nghèo, cận nghèo là do các nguyên nhân sau đây:

- UBND các xã, thị trấn khi tiến hành rà soát nhà ở hộ nghèo, cận nghèo không chính xác.

- Một số hộ chưa có đất ở ổn định, đến nay đã có đất để xây dựng.

- Một số nguyên nhân bất khả kháng khác.

3. Định hướng hướng giải quyết nhà ở năm 2010

a. Quan điểm:

Năm 2009 là năm cuối cùng UBND tỉnh chủ trì chỉ đạo thực hiện công tác giải quyết nhà ở cho hộ nghèo từ năm 2010 trở đi UBND tỉnh sẽ không hỗ trợ kinh phí xây dựng nhà ở hộ nghèo, cận nghèo. Như vậy UBND huyện chỉ tổ chức thực hiện xây dựng nhà ở cho hộ nghèo trên kinh phí tự vận động của huyện. UBND huyện đề ra mục tiêu trong năm 2010 là giải quyết nhà ở cho 50 - 60 hộ nghèo chưa có nhà ở hoặc đang ở tạm tạm bợ, dột nát.

b. Định mức kinh phí và nguồn kinh phí thực hiện:

- Định mức: Tùy theo khả năng kinh phí cân đối, sẽ hỗ trợ xây dựng mỗi căn nhà với định mức từ 13 đến 15 triệu đồng/căn.

+ Nguồn kinh phí thực hiện:

- Tiết kiệm chi hành chính 3% và vận động cán bộ, công chức, viên chức đóng góp 01 ngày thu nhập.

- Quỹ Vì người nghèo các cấp.

- Ngân sách huyện.

3. Nhiệm vụ, giải pháp tổ chức thực hiện

- Căn cứ số liệu báo cáo của các địa phương và đối tượng xác định, phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện phối hợp với UBMTTQ huyện tổ chức phúc tra, thẩm định để trình UBND huyện ban hành quyết định giao chỉ tiêu cho các xã, thị trấn.

- Phòng Tài chính - Kế hoạch chủ trì, phối hợp với phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện, UBMTTQ huyện cân đối các nguồn trình UBND huyện xem xét quyết định.

- Đẩy mạnh cuộc vận động “Vì người nghèo” năm 2010 để xây dựng nhà ở hộ nghèo tại địa phương.

- Thực hiện tốt chủ trương “Nhà nước và nhân dân cùng làm” phát huy tinh thần tương thân, tương ái trong hỗ trợ giải quyết nhà ở cho hộ nghèo chú trọng huy động sự tham gia đóng góp trực tiếp ngày công lao động, vật liệu tận dụng của gia đình, dòng tộc hộ nghèo, người dân trong cộng đồng dân cư và hội viên các hội đoàn thể để nâng cao chất lượng căn nhà được hỗ trợ.

- Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc triển khai thực hiện hỗ trợ xây dựng nhà ở cho người nghèo chú ý kiểm tra về chất lượng xây dựng nhà ở tổ chức rà soát, bình xét ở cơ sở đảm bảo đúng đối tượng, đúng quy định.

- Đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc huyện và các tổ chức thành viên của mặt trận tiếp tục tuyên truyền, vận động các tầng lớp nhân dân, tổ chức kinh tế, các nhà hảo tâm, anh em dòng tộc hỗ trợ tiền, vật tư, ngày công giúp hộ nghèo xây dựng nhà ở.

- UBND các xã, thị trấn có trách nhiệm rà soát, xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện giải quyết nhà ở cho người nghèo tại địa phương mình, bảo đảm đúng đối tượng, chất lượng công trình xây dựng nhà ở cho người nghèo.

Trên đây là kết quả triển khai thực hiện công tác giải quyết nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo 05 năm (2005-2009) và định hướng nhiệm vụ, giải pháp thực hiện năm 2010./.

(Theo UBND huyện TL)