Vườn điều ở Tánh Linh.

Đó là khẳng định của ông Nguyễn Ngọc Hưng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT khi trao đổi với chúng tôi về tình hình phát triển cây điều khi Công ty Xuất nhập khẩu và Đầu tư đang trong giai đoạn hoàn tất thủ tục phá sản.

Ông Hưng cho biết, thực chất trong những năm trước đây, khi Fatimex còn tồn tại thì chuyện quy hoạch trồng, thu mua nguyên liệu của các địa phương trong tỉnh hoàn toàn không phụ thuộc vào công ty này. Nông dân các vùng điều trong tỉnh chưa nơi nào được Fatimex thực hiện hợp đồng thu mua nguyên liệu hoặc hỗ trợ giống, vật tư trong khi trồng nên chuyện phá sản của công ty này giờ đây không ảnh hưởng gì đến chuyện phát triển điều của tỉnh. Có chăng chỉ là giá trị xuất khẩu nông sản bị giảm khá mạnh. Bởi mỗi năm, đơn vị này xuất khẩu trên dưới 5.000 tấn điều nhân, tương đương 18-20 triệu USD.
Điều được xác định là một trong bốn cây trồng lợi thế của tỉnh (sau thanh long, bông vải, cao su). Bởi vậy chuyện quy hoạch phát triển rất được quan tâm và ngày 4/3/2005, UBND tỉnh đã có quyết định 514/QĐ-CT.UBBT về việc phê duyệt phát triển cây điều đến năm 2010 là 30.500 ha. Hiện tại, diện tích điều toàn tỉnh xấp xỉ 26.000 ha, trong đó diện tích thu hoạch gần 18.000 ha, năng suất bình quân khoảng 8,8 tạ/ha. Vụ điều năm 2006 vừa qua, sản lượng điều của tỉnh đạt hơn 15.000 tấn. Thời vụ thu hoạch cũng nằm ở thời điểm Fatimex đang thực hiện các thủ tục phá sản, không thu mua nguyên liệu như mọi năm. Tuy nhiên, việc thu mua vẫn ổn định, không có tình trạng tranh giành, ép cấp, ép giá của thương lái ở bất cứ địa phương nào. Giá điều trong vụ này dao động ở mức 9.000-12.000 đồng/kg, tuy có thấp hơn năm trước nhưng đó là do tình hình chung của mức cung cầu thị trường. Với năng lực sản xuất cả năm 20.000 tấn điều thô, Fatimex ngừng hoạt động là điều đáng buồn cho ngành điều Bình Thuận nhưng trong khi các năm qua, đơn vị này liên tục thua lỗ dẫn đến mức phá sản với con số lỗ buộc nhà nước phải giải quyết gần 117 tỷ đồng thì các cơ sở tư nhân lại sản xuất kinh doanh rất hiệu quả. Trên địa bàn tỉnh hiện có 6 cơ sở chế biến điều tư nhân với tổng công suất thiết kế 11,3 tấn điều thô/ngày phân bố đều ở các vùng có trồng điều, trong đó có DNTN Hoàng Phú (Bắc Ruộng- Tánh Linh) công suất thiết kế đạt 5 tấn/ngày. Đây là doanh nghiệp tiêu biểu trong ngành chế biến điều xuất khẩu nhiều lần được tỉnh và ngành thuế khen ngợi. Ngoài ra, còn một mạng lưới thu gom nguyên liệu cho các doanh nghiệp cũng như rất nhiều các cơ sở thu mua nhỏ lẻ cung cấp cả trong và ngoài tỉnh. Anh Nguyễn Văn Ngọc, chủ một vườn điều gần 2 ha ở Thiện Nghiệp-Phan Thiết bộc lộ suy nghĩ rất thật: Bây giờ chuyện mua bán, làm ăn là phải cạnh tranh nhau. Doanh nghiệp dù lớn nhỏ nhưng làm ăn không hiệu quả thì không thể nào tồn tại. Chúng tôi là những người làm ra nông sản cũng sẽ tìm cho mình những đối tác uy tín để mua bán, làm sao có lợi cho mình. Nhà tôi năm nào cũng thu hơn tấn điều có thấy ế gì đâu.
Sự lạc quan của những nông dân như anh Ngọc cũng là sự lạc quan của ngành điều Bình Thuận. Bước vào mùa trồng điều năm nay, các địa phương trong tỉnh đang triển khai trồng mới 2.000 ha điều ghép để nâng tổng diện tích điều đến cuối năm nay lên khoảng 27.325 ha. Nhiều chính sách khuyến khích phát triển điều đang được áp dụng như hỗ trợ 50% giá giống điều ghép cho diện tích trồng mới, riêng với đồng bào dân tộc mức hỗ trợ hiện nay là 80%. Hàng năm, chương trình khuyến nông cũng đã tập trung khá nhiều cho phát triển cây điều, trong đó thực hiện hỗ trợ giống, vật tư, thực hiện trình diễn nhiều mô hình trồng mới và thâm canh điều ghép, cải tạo vườn điều cũ cũng như tổ chức tập huấn, hội thảo về chăm sóc, cải tạo vườn điều thu hút rất đông nông dân tham gia học tập. Trong kế hoạch phát triển 30.500 ha điều đến năm 2010, mục tiêu của tỉnh là tập trung trồng mới 6.000 ha điều ghép giống mới và thâm canh diện tích đã trồng, đưa năng suất bình quân lên 15 tạ/ha, sản lượng 38.000 tấn/năm, kim ngạch xuất khẩu từ cây điều mỗi năm từ 27-30 triệu USD. Tỉnh cũng đã có kế hoạch hỗ trợ cho các doanh nghiệp, các hộ tư nhân trong việc thành lập nhà máy chế biến hạt điều cũng như từng bước thực hiện vai trò là “trọng tài” trong việc bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp và nông dân trong vấn đề mua bán, tiêu thụ như đã xác định điều là loại cây trồng lợi thế.

(Theo Bình Thuận)