Có 6 km kênh mương sẽ tưới được 2.000 ha ở vùng giáp ranh hai huyện Đức Linh, Tánh Linh. Việc cho hay không cho thi công đoạn kênh này trong bối cảnh đang thực hiện Nghị quyết 11về kiềm chế lạm phát,… đều đem lại hiệu ứng an sinh xã hội sâu sắc…

Thua “chủ động nước”

Trong khi vùng đồng các nơi của hai huyện Tánh Linh, Đức Linh đã cày ải chuẩn bị xuống giống vụ lúa đông xuân thì cánh đồng dọc theo đường 766 đang trơ gốc rạ của lúa hè thu. Vụ này phần lớn dân ở 3 xã Đức Phú (Tánh Linh), Mê Pu, Sùng Nhơn (Đức Linh) không sản xuất lúa, vì không có nước nên chỉ trồng các loại cây màu cầm cự, chờ đến mùa mưa của năm sau. Lúc ấy, họ xuống giống vụ mùa, chỗ nào có nước rỉ rả còn có thể cày thêm vụ hè thu. Nhưng rất bấp bênh về năng suất và chịu rủi ro cao cũng như không tránh được thời điểm dịch rầy nâu bùng phát. Trong khi đó, vùng đồng của xã kề bên, nhờ chủ động nước từ các trạm bơm hình thành ven sông La Ngà nên khắc phục tình trạng trên và sản xuất 3 vụ lúa ăn chắc, có tiền dư. Một nông dân ở thôn 1, xã Đức Phú (Tánh Linh) kể trong sự buồn bã: Ở đồng bên cạnh, từ khi có nước Trạm bơm Tà Pao đến nay, người dân đã sản xuất 6 vụ lúa, bình quân mỗi vụ thu lãi 10 triệu đồng/ha nên có nhiều hộ thoát nghèo nhanh. Nhà nào có thêm nguồn thu từ mì, điều, tiêu thì phất lên giàu có cứ như có phép lạ. Còn ở Đức Phú chờ mãi mà chưa thấy nước của Trạm bơm Tà Pao về như cán bộ xã nói trong các cuộc họp.



Nhưng không chỉ mỗi nông dân ở Đức Phú, nông dân ở 2 xã Sùng Nhơn, Mê Pu cũng cùng chung nỗi niềm. Cũng là đất này, cũng kinh nghiệm sản xuất ấy, cũng ý chí muốn làm giàu nhưng chỉ thua ở chỗ “chủ động nước” mà nhiều người dân ở các xã cứ bị cái nghèo đeo bám. Theo tiêu chí mới, hộ nghèo của xã Sùng Nhơn chiếm 16,5% tổng số 1.826 hộ. Với Mê Pu, xã anh hùng thì càng bức bối hơn, khi hiện còn tới 440 hộ chiếm 14,84% tổng dân số. Tổng sản lượng lương thực 5 năm qua (2005 - 2010) của xã không đạt chỉ tiêu nghị quyết đề ra do giảm đến 578,21 tấn, trong đó bắp thì tăng đến 210 tấn nhưng lúa giảm đến 788,21 tấn. Đã vậy, giải quyết việc làm đạt thấp khiến tình trạng phát sinh tái nghèo cao, đẩy tỷ lệ hộ nghèo tăng. Trong cảnh ấy, 2 xã trên lại là 2 nơi được chọn xây dựng xã nông thôn mới nên tiêu chí thu nhập của hộ dân được đặt ra đầu tiên cũng có nghĩa phải giải bài toán thủy lợi.

Hụt hẫng

Năm 2008, Trạm bơm Tà Pao hình thành, là trạm bơm có mức đầu tư lớn nhất trong 16 trạm bơm khác hình thành ven sông La Ngà với 39,2 tỷ đồng, đảm bảo tưới 2.750 ha của nhiều xã. Việc thi công tuyến kênh đến đâu, nước đưa về đồng sản xuất đến đó nên khoảng 2 năm qua, nhiều vùng trúng lúa thu lãi ròng mỗi vụ 10 triệu đồng/ha. Tuyến kênh đã đến khu vực cuối xã Nghị Đức chuẩn bị vào địa bàn xã Đức Phú rồi sang 2 xã Mê Pu, Sùng Nhơn (Đức Linh) với kế hoạch chỉ đào 6km nữa là cả 3 vùng đều có nước sản xuất. Cụ thể đào 6km chi phí đầu tư khoảng 12 tỷ đồng và từ đó kết hợp xây dựng một trạm bơm khác để bơm nước lên vùng cao của Mé Pu, Đức Phú mất khoảng 20 tỷ nữa nhưng tưới được thêm 700 ha, xem như phủ kín nước cho cả 3 nơi. Có nước, người dân sẽ sản xuất 3 vụ, trừ vụ mùa đã có nước mưa, 2 vụ hè thu, đông xuân cho lãi ròng 10 triệu đồng/ha/vụ thì nhân dân ở đây thu về 38 tỷ đồng mỗi năm.

Xét thấy sự hợp lý cho phát triển cũng như đáp ứng mong mỏi có nước của người dân ở các xã khô hạn trên, ngày 15/3/2010, UBND tỉnh đã đồng ý về chủ trương, cho phép lập dự án đầu tư theo quy định để trình cơ quan có thẩm quyền xem xét. Thông tin đó đã làm nức lòng người dân vùng này, vì cái đích ước mơ gần trong tầm tay, nhẩm tính nước có thể về kịp để sản xuất vụ đông xuân 2010 - 2011, vụ đầu tiên. Thế nhưng sau đó, Ban Quản lý Đầu tư và Xây dựng thủy lợi 7 (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), chủ đầu tư công trình Hệ thống Thủy lợi Tà Pao (nói tắt Đập dâng Tà Pao) đề nghị UBND tỉnh cho dừng thi công 6m kênh mương này. Lý do 14 km kênh mương đã có của Trạm bơm Tà Pao đang trùng tuyến kênh chính Bắc của Đập dâng Tà Pao với thông số thiết kế, công trình trên kênh không phù hợp nên sẽ gây khó khăn trong tổ chức thi công lại, chi phí để xử lý… và ảnh hưởng chất lượng công trình. Vì vậy, tuyến kênh của Trạm bơm Tà Pao dừng ở cuối xã Nghị Đức từ tháng 6/2010 đến nay. Điều đó khiến hộ dân các xã vốn đã trông chờ, hy vọng đến phiên mình được hưởng nước rơi vào hụt hẫng. Họ bức xúc, huyện Đức Linh kiến nghị nhưng đến nay, thời điểm vào vụ đông xuân 2011-2012, dân ở đây lại bị vuột mất cơ hội được sản xuất.

(Theo baobinhthuan)