Xây dựng, phát triển hệ thống thủy lợi Ảnh: Đ.Hòa

Để thoát khỏi khô hạn, Tánh Linh đã quyết tâm xây dựng và phát triển hệ thống thủy lợi gắn với giao thông nội đồng trên địa bàn huyện bằng Chỉ thị 15/2003 của huyện ủy.

Khơi đúng ước mơ của dân nên chỉ sau một thời gian, những cánh đồng không còn thiếu nước sản xuất nhưng…

Có nước, có đường

Như một sự sắp bày của tự nhiên, Tánh Linh có một vùng đồng rộng lớn, phù hợp cho trồng lúa thì quanh đó có những con suối tự nhiên cùng sông La Ngà chảy qua 5 xã. Để đưa nước vào ruộng, đến năm 2002 ở đây đã có một trạm bơm điện và 11 đập tưới tự chảy nhưng lúc ấy chỉ tưới được 713 ha, còn 16.993 ha khác phụ thuộc nước trời và máy bơm diezen. Thời điểm này Chỉ thị 15 xuất hiện với kế hoạch đặt ra là nâng cấp, xây dựng các trạm bơm điện ở phần lớn các xã theo hình thức “Nhà nước và nhân dân cùng làm” khiến người dân háo hức. Sự háo hức ấy thể hiện trong sự nhiệt tình giao đất đền bù, sự đồng thuận đóng góp đất, tiền và công xây dựng hệ thống kênh và công trình trên kênh cấp 2 trở xuống. Và kết quả, họ đã “thu hoạch kép”, vừa được nước vừa được đường đi. Bây giờ, dân ở đây sản xuất 3 vụ/năm, vụ nào năng suất lúa, bắp cũng tăng hơn năm trước, nhờ dồi dào nước,…. Song song đó là sự hình thành các vùng sản xuất lúa giống, lúa chất lượng cao, các mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng và nhất là áp dụng cơ giới hóa nông nghiệp. Ngân hàng cho vay vốn để dân mua máy móc sản xuất nông nghiệp, nhưng thực tế cơ giới hóa được đẩy nhanh ở Tánh Linh cũng nhờ một phần từ những con đường hình thành trên kênh.

Theo báo cáo của UBND huyện Tánh Linh, trước đây phần lớn dân đi lại trên bờ ruộng nhỏ, những nơi có tuyến kênh thì bờ kênh cũng chỉ rộng 1m nên việc đi lại đã khó, vận chuyển nông sản càng khó hơn. Nhưng từ khi nâng cấp, xây dựng các trạm bơm điện với sự hình thành 14 kênh chính dài 53.817m, 159 kênh cấp 1, cấp 2 dài 111.830 m, trong đó có 104.017m có bờ kênh rộng 3-4 m thì đã đáp ứng 80% nhu cầu đi lại sản xuất, vận chuyển nông sản của bà con nông dân.

Còn tiêu thoát nước?

Kế hoạch ban đầu của Chỉ thị 15 là thực hiện 12 công trình, trong đó xây dựng 6 công trình trạm bơm điện, nâng cấp 2 công trình, kiên cố hóa 2 công trình kênh, cải tạo hồ Sông Dinh và làm cầu giao thông kết hợp điều tiết lũ Lăng Quăng - Biển Lạc với tổng năng lực thiết kế là 3.670 ha, năng lực khai thác 4.070 ha. Tuy nhiên, thực tế triển khai thực hiện được 15 công trình, vượt 3 công trình với tổng kinh phí 120,178 tỷ đồng, trong đó vốn nhà nước đầu tư 118,027 tỷ, còn lại do nhân dân đóng góp. Ngoài xây dựng 8 trạm bơm điện,…còn có 4 công trình phục vụ cho công tác tiêu thoát lũ. Đó là cầu giao thông kết hợp điều tiết lũ Lăng Quăng, đê bao Huy Khiêm, cải tạo kênh tiêu Lập Lài và kè Măng Tố - Bắc Ruộng. Thế nhưng, cứ vào mùa mưa thì nhiều vùng đồng ở một số xã bị ngập úng. Trong đó, vùng đồng xã Gia An là nơi cuối kênh, thấp nhất nên cũng là nơi nước tập trung về gây ngập dài ngày.

Khi phóng viên đang viết bài này thì vùng đồng phía bắc sông của Gia An với 30 ha lúa mới gieo đã ngập chìm trong biển nước 20 ngày nay. Một cán bộ xã cho biết, năm nay đến giữa tháng 9 dương lịch trời mưa lớn lại kéo dài nên nước dồn về dâng cao. Chuyện ngập lụt, nông dân không lạ, vì cứ đến mùa mưa là xảy ra nhưng năm nay, ngập nặng hơn mọi năm. Dân cũng không phàn nàn mấy, vì thấy cái mất này ít so với nhiều cái được khác từ khi có các trạm bơm điện. Nhờ chủ động tưới cùng với áp dụng tốt biện pháp canh tác, nhiều vùng ở xã nâng năng suất lúa lên 8-9 tấn/ha, cùng với sản xuất 3 vụ nên người dân có thu nhập khá. Nhưng giá như khắc phục được tình trạng ngập úng “đến hẹn lại lên” này thì người dân còn mừng hơn.

Theo UBND huyện Tánh Linh, xây dựng các trạm bơm ven sông với mục tiêu tính đến lúc đầu là làm sao có nước dồi dào cho sản xuất. Còn chuyện tiêu thoát nước thì chưa tính thấu đáo, dù  hàng năm đều có đầu tư nhưng không căn bản. Ngoài những tồn tại như đường kênh đất dễ bị sạt lở hay hoạt động của các tổ thủy nông chưa hiệu quả, thì việc khắc phục tình trạng ngập úng bằng xây dựng kênh tiêu thoát nước riêng trong nay mai là nỗi mong đợi để Chỉ thị 15 được trọn vẹn.

(Theo baobinhthuan)