Khảo sát xây dựng các công trình thủy lợi trên sông La Ngà

Trong thời gian chờ công trình thủy lợi Tà Pao hoàn thành, hai huyện Đức Linh, Tánh Linh và Công ty KTCT thủy lợi Bình Thuận đã nghĩ ra cách làm thủy lợi với suất đầu tư thấp nhưng hiệu quả lớn

Lách lũ, tăng vòng quay của đất

Vụ lúa đông xuân 2010-2011, có nhiều hộ ở xã Đức Phú (Tánh Linh) đạt năng suất 10 tấn/ha, nâng năng suất bình quân toàn xã lên khoảng 7 tấn/ha. Điều này phần nào kích thích người dân trong xã  chú ý nhiều hơn đến khâu thâm canh để đạt năng suất cao hơn trên cánh đồng La Ngà. Bên cạnh đó mủ cao su tăng giá trở lại, với 550 ha cao su toàn xã, Đức Phú đương nhiên có nguồn thu đáng kể. UBND xã Đức Phú cho biết, từ vụ đông xuân 2010 - 2011,  người dân trong xã làm 3 vụ tại đồng La Ngà nhiều hơn so các năm trước. Nguyên nhân, trạm bơm Đức Phú được xây dựng từ năm 2005 và chỉ tưới một diện tích nhất định. Đến năm 2009-2010, khi Trạm bơm Tà Pao đi vào hoạt động với diện tích tưới 2.750 ha thì một vùng đất cao trước đây mới  chủ động tưới đuợc. Cùng  với đó, tại xã Huy Khiêm (Tánh Linh), dân thôn 2 đi mướn đất của dân Gia An tại cánh đồng La Ngà để trồng lúa, trồng bắp vụ hè thu.Việc mướn đất sản xuất  diễn ra từ các năm trước nhưng đến nay diễn ra rầm rộ hơn. Giá thuê đất ở đồng La Ngà  vì thế đang nhích lên, khoảng từ 4 - 8 triệu đồng/ha, tùy vị trí. Theo tính toán của người ngoài cuộc, người có đất không làm gì nhưng vẫn thu đuợc số tiền khá khi cho thuê đất. Còn các hộ  thuê đất sau khi hạch toán  giữa chi phí và nguồn thu, thấy rằng: một ha bắp ở đồng La Ngà năng suất khoảng 9 - 10 tấn, bắp đang có giá, trừ tất cả chi phí, lời ít nhất 4 - 5 triệu đồng/ha.

Thực ra, những mô hình luân canh sản xuất trên đồng La Ngà như: 2 lúa 1 đậu, 2 lúa 1 bắp đã hình thành nhiều năm trước và hiệu quả kinh tế được đánh giá trên 50 triệu đồng/ha. Và điều quan trọng hơn,  người dân ở hai huyện Đức Linh, Tánh Linh đã biết cách giảm thiệt hại do thiên tai gây ra khi tính toán, dịch chuyển thời điểm xuống giống để  lách lũ  vốn thường xảy ra trước đây, và qua đó tăng vòng quay của đất  cũng như doanh thu trên một đơn vị diện tích. Chìa khóa của vấn đề  lách lũ, tăng vòng quay của đất là ở chỗ Tánh Linh đã hình thành những trạm bơm ven sông, một dạng đầu tư thủy lợi tiết kiệm nhất trong thời gian chờ dự án thủy lợi Tà Pao hình thành.

 10 triệu đồng/ha

Trạm bơm Tà Pao có tổng vốn đầu tư 33 tỷ đồng,  lớn nhất trong 14 trạm bơm đầu tư từ năm 2000 đến nay ở 2 huyện Tánh Linh, Đức Linh. Đây là công trình xây dựng sau nhất, hoàn thành năm 2009 và cũng là công trình có diện tưới rộng. Cộng thêm, kênh mương ở các xã hàng năm cũng được  nối dài nên diện tích tưới ở đồng La Ngà mỗi năm  mỗi tăng. Nếu năm 2001, diện tích tưới cả năm của cánh đồng này chỉ 3.686 ha thì 4 năm sau  nâng lên 7.672 ha và đến 2010 lên  25.857 ha. Sang năm 2011, kế hoạch tưới 29.603 ha, trong đó vụ đông xuân  tưới gần 11.000 ha, vụ hè thu dân đăng kí tưới 10.145 ha. Đến thời điểm này, những trạm bơm ven đồng La Ngà đã chủ động nước tưới cho 3 vụ.

Nhớ lại thời điểm 10 năm trước, trên đồng La Ngà có 3 trạm bơm phục vụ nhưng mùa khô thuờng không đủ nước tưới, còn mùa mưa thì lại lo lũ về gây hại mùa màng. Lúc ấy, hai huyện cùng Công ty KTCT thủy lợi nghĩ cách đầu tư tạm thời bằng việc xây dựng các trạm bơm ven sông, hình thành kênh chính và một số tuyến kênh cấp một, còn phần kênh nội đồng do nhân dân làm. Tại Đức Linh, huyện vận động nhân dân hiến đất xây dựng. Còn Tánh Linh thì thu tiền của người được hưởng lợi trả cho người mất đất.

Tổng vốn đầu tư, sửa chữa 17 trạm bơm trong 10 năm qua là 120 tỷ đồng, trong đó Tánh Linh: 9 trạm, Đức Linh: 8 trạm. Tính ra, với tổng diện tích tưới khoảng 11.000 ha/ vụ thì suất đầu tư thủy lợi ở đây  đạt khoảng 10 triệu đồng/ha. Trong khi đó, bình thường suất đầu tư ở hầu hết các công trình thủy lợi là 100 triệu đồng/ha. Với những hiệu quả mang lại, các trạm bơm này  lấy lại vốn đầu tư từ lâu. Tháng 4/2011 rồi, công trình thủy lợi Tà Pao  khởi công và theo kế hoạch sẽ hoàn thành  trong năm 2015. Từ đây đến đó, các trạm bơm trên tiếp tục tiếp nước về các đồng ruộng, giúp công trình Tà Pao một chặng đầu tư mà theo quy trình có lẽ rắc rối với kinh phí cao, đền bù giải tỏa…      

(Theo baobinhthuan)