Một đoạn sông La Ngà chảy qua xã La Dạ, huyện Hàm Thuận Bắc.

Có nước nào trên thế giới mà không phụ thuộc vào những dòng sông?. Những dòng sông trước khi ra đến biển đã góp phần hình thành nên những nền văn minh khác nhau dọc theo đôi bờ sông chảy. Nền văn minh sông Nile, sông Hằng, sông Hồng…

người đời nhắc đến cũng không nằm ngoài quy luật này. Chính vì vậy,  nhiều lần đứng trước La Ngà, con sông chính của miền Đông Nam bộ, tôi không khỏi ước muốn tìm hiểu những gì sông mang lại cho con  người.

La Ngà phát nguyên từ cao nguyên Di Linh, ở phía tây thị xã Bảo Lộc. Sông dài 272 km. Sau khi rời Lâm Đồng, chảy qua  xã Đa Mi của Bình Thuận,  sông chia làm hai nhánh, một nhánh cung cấp nước cho hồ thủy điện Đa Mi, còn một nhánh chảy vòng sang phía đông, xuyên qua khu rừng  già vùng Đông Giang - La Dạ (huyện Hàm Thuận Bắc) rồi  hợp nhau trên đất huyện Tánh Linh, Đức Linh trước khi đổ  vào địa phận  Đồng Nai. Sông La Ngà giấu trong lòng nó nhiều câu chuyện cổ tích, huyền thoại. Đó là kho tàng hàng trăm tấn vàng trước đây của người Chăm được chôn trong  khu vực từ xã La Ngâu huyện Tánh Linh đến chân núi của vùng Đa Mi. Truyền thuyết kho vàng  lưu truyền  nhiều đời, nhiều thế hệ khiến không ít người cất công  lên miền rừng sâu. Trong 9 năm kháng chiến, đế quốc Nhật cũng triển khai tìm kiếm kho tàng và  câu chuyện này được nhà văn Đoàn Giỏi, tác giả  “Đất rừng Phương Nam”  ghi lại trong một cuốn  sách của ông. Đầu thập kỷ 90 thế kỷ trước, chuyện được hâm nóng lần nữa khi  có  một người nói rằng đang sở hữu tấm bản đồ da dê  vẽ đường đi tới kho tàng. Thế là, người từ các nơi ào ào đổ về. Một góc rừng núi La Ngâu sau đó biến thành công trường với hàng chục trại, lều quán, hàng trăm người ngày đêm ra sức tìm kiếm. Công an  được huy động bảo vệ an ninh trật tự, đồng thời bảo vệ kho tàng nếu có. Vào thời ấy,  một anh chàng là lính  đặc công nước, nghỉ chế độ được mấy ông bạn đồng hương Thanh Hóa, điều từ quê vào Tánh Linh, tham gia tìm kiếm kho tàng. Người đàn ông đó trong một lần có chút hơi men khoe rằng: “khi  lặn xuống một  nơi trên sông La Ngà,  tôi gặp rất nhiều đá. Có một  hang đá ngầm rất dài và rất sâu. Đi vào cái hang ấy, tôi thấy phía trước mình sáng lóa”. Thế nhưng đó chỉ là câu chuyện ‘ pháo’ của anh chàng cựu đặc công nước. Ít lâu sau, mọi người thu dọn đồ đoàn lều trại rời vùng núi khi tấm bản đồ da dê bị cáo giác là vật dởm. Chuyện kho tàng lần nữa phủ lên lớp bụi thời gian, song vùng rừng nơi sông chảy qua,  vẫn được không ít người biết tới bởi  những câu chuyện đường rừng đậm chất ly kỳ, hấp dẫn khác.  Có thể nói, chung quanh dòng sông là bao câu chuyện nên thơ, huyền bí; những nét chấm phá về sắc màu văn hóa của cư dân sống dọc triền sông. Đó là những chiếc thuyền chài quanh năm buông neo ở một góc sông; là làng cá tai tượng, cá bống tượng bên cầu La Ngà, huyện Đức Linh ; là những chiếc bè tre   xuôi sông trong mùa nước hỗn; là những mái nhà nhỏ nhoi, ẩn khuất  dưới những gốc cây rừng cao to của những người sản xuất ven sông.  Anh Nguyễn Văn Thanh, Trưởng Ban quản lý rừng phòng hộ Hàm Thuận- Đa Mi, có lần kể rằng: vài năm trước, muốn kiểm tra một khu rừng ven sông thường tốn rất nhiều  thời gian  đi lại, nhưng nay muốn kiểm tra ở đâu, đoạn nào, cũng không quá khó do quốc lộ 55 sau khi được nâng cấp, cải tạo có nhiều đoạn chạy ven sông, hoặc cách sông không xa. Đã có  vài đoàn khách nước ngoài, không biết  bằng cách nào đó đến được Đa Mi, hỏi anh Thanh về dòng sông La ngà. “ Họ làm mình ngạc nhiên bởi sự ham thích khám phá thiên nhiên. Kể cả khi người về nước rồi  vẫn gởi mail sang nói là sẽ có ngày trở lại khám phá vùng này”. Tôi đã đôi lần theo anh em bảo vệ rừng ngược sông La Ngà đoạn chảy qua La Dạ, nhờ thế mà biết đại ngàn thâm nghiêm, bờ sông hiu hắt hoa lau, Pơ lang đỏ chói vào mùa hè nơi dòng sông chảy qua. Chính vì vậy, câu chuyện của anh Thanh như chất men gợi lên trong tôi ý nghĩ:   ngành du lịch Bình Thuận, nên chăng, mở những tour du lịch  khám phá, cụ thể khám phá thiên nhiên sông La Ngà, hoặc ngược dòng La Ngà như vài đơn vị du lịch tại thành phố Hồ Chí Minh đã làm với tour “hành trình Yersin khám phá cao nguyên Lang Biang. Điều này phù hợp với tinh thần phát triển du lịch  khu vực Đông Nam bộ, khi mỗi địa phương phải cố  gắng tìm kiếm điểm nhấn, độc đáo để phát triển du lịch  địa phương mình.

(Theo baobinhthuan)