Kỳ 1: Tang tóc vì hổ dữ

Trên con đường rộng rãi chạy vắt ngang đỉnh Dốc Dài vừa mới thảm nhựa xong, tôi chạy xe thật chậm để ngắm nhìn những ngôi nhà cũ mới chen nhau, những nhấp nhô đồi dốc xanh rì, những mảnh vườn rợp mát, không dưng lại bồi hồi nhớ những chuyện đã qua, những cảm xúc cũ, mà dù năm tháng chất chồng vẫn không thể nguôi quên.

Ngày trước, không xa lắm đâu, từ cuối cánh đồng ven sông Cát qua đến Đức Bình vẫn còn là vùng đất hoang sơ với núi cao rừng rậm. Một vài xóm nhà lác đác thắc thỏm dựa bìa rừng tìm kế sinh nhai. Năm 1983, tách huyện, thêm một vài gia đình cán bộ chuyển về khai lâm mở thổ nhưng vẫn không đủ để làm cho làng xóm bớt đi hoang vắng. Mùa hè năm 1984, chính nơi đây đã xảy ra một chuyện hãi hùng làm rúng động cả huyện Tánh Linh.

1. Hổ về

Một buổi chiều cuối tháng 7/1984, sau ngôi nhỏ lợp tranh bên kia đỉnh Dốc Dài thuộc xã Đức Bình, vào khoảng 4 giờ chiều, bà Hạnh vừa trong nhà bước ra thì bị một con thú lạ tấn công trực diện, đẩy bà ngã sóng xoài ra đất.  Con vật phóng vuột qua người rồi mất dạng, để lại trên người bà một vết cào sâu hoắm từ ngực xuống đến tận đùi. Nghe tiếng vợ la hoảng, ông Châu và mấy người bạn sơn tràng đang làm việc trong khu vườn đối diện cuống cuồng chạy về, đưa bà vào nhà sơ cứu. Hỏi, bị con gì tấn công, bà ú ớ không biết, nên mọi người đoán già đoán non, nghi cho đám heo rừng vốn đầy dẫy trong vùng. Sau một hồi xôn xao, ông Châu hối con gái đi nấu cơm, còn mình và mấy người bạn thì kéo dài cuộc tranh luận ra tận ngoài ngõ.

Nằm ôm vết thương nghiêng mình trên chõng, bà Hạnh bỗng trợn mắt kinh hãi, tay chân như bị vọp bẻ cứng đờ, còn cổ họng thì nghẹn đắng, khô khốc. Bà muốn hét lên một tiếng, nhưng không sao cất được thành lời. Ngay trước mắt bà, một con hổ to lớn lừng lững đang rảo bước qua sân. Bà ôm ngực, tim đập thình thịch mà hơi thở chừng như ngưng lại. Nỗi sợ hãi như một cục nước đá lăn dần trên da. Bà muốn nhắm mắt lại để chờ đợi một cú vồ, nhưng hai mắt lại cứ mở trừng trừng thao láo. Nhưng may sao, con hổ dường như không để ý đến bà. Nó đủng đỉnh bước khuất sau bức mành tre. Bà vừa vuốt ngực thở hắt ra bỗng giật nẫy người khi thấy con hổ bất ngờ phóng vụt vào nhà, chụp bé Nga rồi mang luôn cả bức vách bằng tre phóng tuốt ra vườn. Tiếng kêu xé lòng của bé Nga, tiếng gào khản giọng của bà Hạnh khiến những người đàn ông đang tụ tập ngoài ngõ giật mình hớt hãi chạy vào. Nhìn thấy con hổ đang cắp bé Nga phóng vào vạt lau lách cao vút, nhưng hầu như tất cả đều đứng như chôn chân tại chỗ mà không kịp nghĩ ra là phải làm gì.

2. Nỗi sợ hãi bao trùm

Tiếng gào khóc hờ hỡ đến lạc giọng của vợ chồng bà Hạnh làm cả xóm giật mình ngơ ngác. Sự tò mò chẳng mấy chốc đã kéo mọi người đến chật cả mảnh sân nhỏ. Những lời kể rời rạc trong tiếng nấc nghẹn của người đàn bà như một làn gió độc thổi qua khiến mọi người bủn rủn cả chân tay. Trên mảnh đất sau vườn, những dấu chân hổ to như cái chén ăn cơm vẫn còn in hằn trên đất. Mọi người dáo dác nhìn quanh để kiểm đếm người thân. Có người cố vượt qua nỗi sợ hãi để ba chân bốn cẳng chạy về kiểm tra sự an toàn của con cái. Rồi như bầy kiến trong cơn hồng thủy, người ta bồng bế nhau tụ tập thành một đám đông với đầy đủ dao rựa, cuốc xẻng, gậy gộc. Và dù đông người, vẫn không ai đủ can đảm lần theo dấu hổ để tìm đứa bé. Trong bóng hoàng hôn nhập nhoạng, cả xóm bồng bế nhau di tản đến những nơi đông đúc hơn để xin tá túc qua đêm. Trong xóm, những ai có súng thì tập trung hết lại nhà của ông Trương Thành, đối diện nhà ông Châu, để bảo vệ nhau và cùng với du kích xã rình bắn hổ.

Khoảng 8 giờ tối, thấy tình hình yên ắng, một anh bộ đội xuất ngũ xách súng qua nhà ông Châu, bảo sẽ mai phục trong nhà để chờ hổ. Ai ngờ vừa đến sân, qua ánh đèn dầu leo lét để trên cái bàn nhỏ giữa nhà, anh nhìn thấy con hổ đang ngồi chồm hổm trong nhà giương mắt nhìn ra. Quá bất ngờ, anh vội vã giương súng bóp cò. Ào một cái, con hổ đã tông ngã cả bức mành tre chạy mất.

Sáng hôm sau, khi trên đầu mặt trời sáng rỡ, xung quanh du kích, bộ đội với súng ống đầy đủ, mọi người mới dám mon men lần bước theo con đường be dáo dác đi tìm. Mà có đâu xa, cách nhà chỉ vài trăm mét, mọi người đã bắt gặp những mảnh áo quần rách nát vương vãi trên nhành cây, ngọn cỏ. Trong bãi tranh bị quần nát ven đường, bữa tiệc đẫm máu của chúa sơn lâm chỉ còn vài mảnh xương nhỏ sót lại trên vũng máu. Cảnh tượng thê thảm khiến những người sắt đá nhất cũng cảm thấy hãi hùng rơi lệ. Con hổ đang khoanh mình nằm ngủ gần đó, nghe động, vươn dậy nhìn, rồi chỉ “ào” một phát đã biến mất vào rừng. Vài phát súng vu vơ hoảng loạn trong nắng sớm chỉ tổ gieo thêm sự kinh hãi xuống xóm làng.

Chuyện hổ về bắt người ở Đức Bình chẳng mấy chốc đã loang ra, gây hoang mang cho khắp vùng thung lũng La Ngà. Việc hổ liên tục rình rập bắt người khiến cuộc sống người dân lúc nào cũng căng thẳng trong sự cảnh giác cao độ, trong lo lắng triền miên. Người ta hoảng hốt rỉ tai nhau  về địa bàn hoạt động lên đến 160km2 của mỗi cá thể hổ. Mà ở đây rừng tiếp rừng, chuyện hổ Đức Bình mò về tận Gia An hay lên tuốt Đức Phú cũng không phải là không thể. Đang mùa thu hoạch, nhưng người ta cứ để mặc cho bắp nảy mầm trên cây mà chẳng ai dám lên rẫy hái về. Một tiếng động lạ cũng khiến người ta giật bắn người lấm lét nhìn quanh. Cứ đến 3 giờ chiều, nhà nhà sập cửa, bao nhiêu tủ giường dựng hết lên để gia cố thêm cho những bức vách tạm bợ quanh nhà. Người ta đồn rằng, có người thấy ông hổ ra ngồi trên đỉnh Dốc Dài le cái lưỡi đỏ lừ liếm mép nhìn xuống. Con đường từ Lạc Tánh qua Đức Bình trở thành hoang lộ vì chẳng ai dám qua lại. Có anh chàng vì công việc mà phải xâm mình đạp xe lên Dốc Dài, giữa đường tuột xích, chẳng thấy hổ đâu nhưng thần hồn nát thần tính, cứ quẳng xe mà chạy ngược trở về. Một nỗi sợ hãi, hoang mang bao trùm lên khắp một vùng sơn cước. Và nỗi sợ ấy càng tăng thêm khi chỉ mấy hôm sau, hổ lại mò về Đức Thuận bắt đi một con trâu và một con bò. Chuyện về hổ râm ran khắp làng trên xóm dưới, nhưng chẳng ai dám nhắc tên, mà chỉ gọi là “ông”, là “ngài” một cách cung kính.

3. Treo thưởng mộ anh hùng

Chuyện hổ về bắt người nhanh chóng được báo cáo về tỉnh. Để bảo vệ dân, tỉnh đành phải chấp thuận để huyện ra lệnh diệt hổ. Các đội diệt hổ lập tức được thành lập với lực lượng chủ yếu là bộ đội huyện và du kích xã và được trang bị đến mức cao nhất có thể. Đối với con người, dù nhẫn tâm, dù tàn độc đến đâu người ta vẫn có thể hy vọng vào một chút nhân tính, một chút lòng trắc ẩn còn lại, nhưng với hổ thì không, nên nhận nhiệm vụ mà ai cũng thấy lòng bàng hoàng lo sợ. Một chút sơ suất, một chút rủi ro, một chút do dự, lúng túng đều có thể phải trả giá bằng chính mạng sống của mình. Bởi vậy, để động viên tinh thần anh em, huyện quyết định treo thưởng đến 1.500.000đ cho ai diệt được hổ dữ. Noi gương huyện, xã Đức Bình cũng hứa sẽ thưởng thêm 1.200.000đ cho người diệt hổ – một “núi tiền” so với vật giá lúc bấy giờ.

Giải thưởng treo rồi nhưng dường như chẳng ai… dám giật. Số tiền quá lớn ấy đủ để người ít tham lam nhất cũng sẵn lòng hy sinh, mang xác vào rừng nộp mạng cho hổ; nhưng hình như cái điều kiện phải diệt được hổ lại lớn lao quá, nên giải thưởng treo rồi mà “anh hùng” lại chẳng thấy đâu. Có người bảo, ở Tây Sơn, Bình Định có một gia đình võ sư chuyên bắt hổ bằng tay không. Ở đâu có hổ, chỉ cần mời là họ đi ngay. Sau khi diệt được hổ, họ xé toang lồng ngực để lấy quả tim mang về đặt lên bàn thờ bà nội tổ, người vốn bị hổ ăn thịt khi ông nội tổ họ đang theo vua Quang Trung chinh chiến ở Thăng Long. Có người lại bảo, cứ mang lễ vật về Thất Sơn cung thỉnh thầy Bảy về trị hổ. Thầy Bảy là người tu luyện lâu năm trong thạch động. Thầy chỉ cần vẽ một vòng tròn rồi đập tay xuống đất ba cái thì bao nhiêu hổ trong rừng đều tụ tập về đông đủ. Thầy thắp ba cây nhang rồi khoắng trên đầu từng con một để “chiêu nạp đệ tử” rồi đuổi hết về rừng. Từ đó, hổ cứ thấy người là chạy… Bàn tán xôn xao là vậy, nhưng bảo đi Bình Định thì người kể lại ú ớ: “Thì… tôi cũng nghe vậy chứ có biết ổng ở đâu đâu!”. Người tiến cử thầy Bảy thì có vẻ khôn ngoan hơn: “Chậc, tui chỉ sợ không vượt qua được hai con mãng xà canh giữ thạch động…”. Thì cũng râm ran chuyện một võ sư mang dây thừng về tìm bắt hổ; rồi chuyện mấy chuyên gia bẫy hổ chở đồ nghề về, chịu trả giá cao nhưng chẳng thuê được ai để vác vào rừng – toàn những đồn đãi cốt làm yên lòng người nhưng lại vô tình khoét sâu thêm sự sợ hãi. Những chuyện diệt hổ ngày xửa ngày xưa lại được người ta mang ra kể cho nhau nghe như để rút thêm kinh nghiệm cho sự phòng bị. Nhà nào cũng lo mài dao mài rựa, phòng khi bất trắc thì có cái mà chống đỡ. Một số thợ săn trong vùng gặp nhau, rôm rả kể lại các kỳ tích săn bắn của mình, nhưng khi được đề nghị tham gia diệt hổ thì lại âm thầm lỉnh mất, vì chẳng ai đủ can đảm để “đùa giỡn” với chúa sơn lâm. Chỉ có các đội du kích và bộ đội địa phương là tích cực bám địa bàn, tập trung bảo vệ dân ở những nơi hổ thường lai vãng. Nhiều phương án diệt hổ được đặt ra, được thực hiện với quyết tâm cao, nhưng rốt cuộc chỉ như một trò chơi được bày ra cho hổ vờn quanh giễu cợt.

Sau khi hổ về bắt trâu bò ở Đức Thuận và kéo ra bìa rừng ăn dở, đội diệt hổ lập tức họp bàn và đưa ra phương án tiêu diệt. Biết tập tính của hổ, sau khi ăn mồi, nếu không hết thì hôm sau thế nào cũng quay lại. Mọi người gài mìn ngay dưới đầu trâu và đầu bò rồi mai phục trên cây chờ hổ đến. Đúng như dự đoán, hôm sau hổ quay lại thật, nhưng lại không theo lộ trình được chuẩn bị sẵn mà cứ đi chờn vờn. Khi hổ mon men đến gần cái đầu bò thì do sốt ruột, một anh chiến sĩ ngồi trên cây bèn nhắm thật kỹ rồi bóp cò. Một loạt đạn vang lên. Ào một phát, hổ phóng mình mất dạng.

Không biết có phải vì anh chiến sĩ ra sức khẳng định về cái sự nhắm nhe cẩn thận để biện hộ cho mình hay không mà sau đó rộ lên tin đồn rằng đây là… hổ thần, đạn bắn vào cứ tóe ra như mưa trút lá môn. Sự thêu dệt càng làm cho nỗi sợ hổ tăng lên tột đỉnh. Nhiều người lập bàn thờ, khấn xin hổ thương xót mà tha thứ cho sự dại mồm dại miệng của những người dân đen ngu muội. Cả một vùng đất với hàng chục nghìn con người bỗng chốc trở nên hoảng loạn chỉ vì một con hổ mà chẳng ai biết được là thú hay thần.

Trong lúc các nỗ lực diệt hổ đang dần đi vào bế tắc, người ta bỗng giật mình nhớ đến một người mà khi còn là bộ đội Trường Sơn đã từng bắn hạ đến 5 con hổ để bảo vệ đồng đội và dân lành. Người đó là anh thương binh 2/4 Cao Tiến Hộ, trưởng phòng văn hóa thông tin, lúc này đang được cử xuống xã Bắc Ruộng để chỉ đạo sản xuất.

Kỳ 2: Thợ săn hổ

Lương Văn Lễ (Theo baobinhthuan)