Ở một thôn chỉ có 406 hộ nhưng có đến…420 con trâu. Đáng nể hơn đây là thôn thuần đồng bào dân tộc thiểu số Rai. Trâu đã gắn bó bao đời nay với người Rai ở thôn 4, Đức Bình, Tánh Linh. Trâu không chỉ giúp đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây cày ruộng, làm rẫy mà gần đây, thịt trâu lên giá hơn cả bò, heo nên trâu trở thành con vật chăn nuôi mang lại hiệu quả kinh tế, giúp người Rai thoát nghèo.

Ngôi làng nhỏ thuần đồng bào dân tộc Rai ( thôn 4, Đức Bình, Tánh Linh) nằm nép mình dưới chân núi  Lồ Ồ cuối dãy Trường Sơn, chiều xuống rộn ràng hẳn. Từng tốp máy cày vừa xới ruộng về nổ máy vang trời, xen lẫn là tiếng trẻ con í ới lùa súc vật vào chuồng. Người lớn thì đang thồ những bao bắp lai nặng trĩu từ rẫy chưa tới nhà đã được giới tư thương “đón lõng” ở ngã ba, ngã tư chèo kéo mua. Rồi những chiếc xe bán hàng di động nào cá, tôm, thịt, rau củ quả rao vang cả xóm…. Anh Lê Hoàng Nam, Chi hội trưởng Hội Nông dân thôn 4 đưa chúng tôi đi thăm một số hộ làm kinh tế giỏi. Dọc đường làng, trên con đường láng nhựa phẳng phiu từng đàn trâu chen chúc thi nhau về chuồng. Con nào cũng mập ú, nung núc thịt lê những bước chân nặng nề. Thấy lạ, ở một thôn nhỏ mà sao trâu nhiều quá. Hỏi anh Nam, anh cười, bảo: “Chú không biết chứ ở đây người Rai nhờ trâu mà thoát nghèo, nhiều hộ khá lên từ trâu đấy. Đó, bà Thị Xe đang lùa trâu về kìa, một trong những hộ khá lên nhờ trâu…” Vừa nói anh Nam vừa đưa tay chỉ về phía người đàn bà đang lùa đàn trâu chừng năm con đi phía trước chúng tôi khoảng 100m. Tôi bước nhanh theo bà Xe, lân la làm quen. Bà nuôi trâu lâu chưa? Lâu rồi - bà Xe trả lời - hồi trước chỉ nuôi 1 con cái, gia đình khó khăn nên trâu đẻ con nào bán con đó. Từ năm 2000 đến nay nhờ “cái 04” (Nghị quyết 04 của Tỉnh ủy), Nhà nước cấp đất, cho vay tiền nên trâu đẻ là để lại nuôi, lúc nào cần sắm thứ gì lớn như xe máy, ti vi hay máy cày mới bán.

Nhà bà Thị Xe ở xóm 8, căn nhà mới xây khá khang trang, chồng bà mất cách đây 5 năm để lại 6 đứa con. Bà kể: Trước năm 2000 gia đình đông con nên luôn bị đói giáp hạt. Khoảng đầu năm 2001 Nhà nước cấp đất và cho vay vốn ngân hàng làm ăn nên thoát đói. Nhờ vậy, nhà có 1 trâu mẹ và nghé, đẻ con nào là để lại gầy giống. Gia đình có 6 sào ruộng làm 2 vụ, 3 sào rẫy làm bắp lai nên đủ ăn. Còn đàn trâu ngày một sinh sôi, năm ngoái lên tới 12 con, gia đình bán bớt 6 con lấy tiền mua xe máy và 2 chiếc máy xới cho mấy đứa con lớn đi cày ruộng thuê kiếm thêm thu nhập… Từ tiền bán trâu cộng với tích lũy nhiều năm, bà Xe đã xây được nhà, cho mấy đứa con ăn học đàng hoàng. Hiện nay gia đình bà mỗi năm thu nhập không dưới 60 triệu đồng.

Nhắc đến chuyện mua máy xới làm ruộng, tôi cũng “giật mình” khi nhớ lại chuyện ông Nguyễn Hữu Hiệp - Phó phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách – Xã hội huyện Tánh Linh, kể với tôi : Cả tỉnh này chưa có thôn thuần đồng bào dân tộc thiểu số nào như thôn 4 Đức Bình về cơ giới hóa nông nghiệp. Thôn chỉ hơn 400 hộ nhưng có đến 42 máy xới, máy cày và máy bung lúa, gặt lúa các loại. Người Rai ở thôn 4 Đức Bình sắm máy móc không chỉ phục vụ cho gia đình mình, mà họ sắm máy cày, xới ruộng, rẫy và bung lúa, gặt lúa cho người Kinh quanh vùng để làm kinh tế. Do biết tính toán làm ăn nên ngân hàng sẵn sàng giải quyết cho người Rai thôn 4 vay vốn đầu tư để phát triển kinh tế. Tính đến thời điểm này ở thôn 4 có 100 hộ vay với số tiền gần 1 tỷ đồng. Theo ông Hiệp, hầu hết các khoản vay của người Rai đều được đầu tư đúng mục đích, phát huy được đồng vốn vay… Nghe ông Hiệp kể, rồi chứng kiến cách làm kinh tế của người Rai nơi đây tôi thấy mừng cho họ. Nhưng rồi khi nghĩ đến ở một số vùng thuần đồng bào dân tộc thiểu số khác trong tỉnh lòng chợt chùng xuống. Ví như ở Hàm Thuận Bắc, Hàm Thuận Nam khi Nhà nước cho vay tiền mua bò chăn nuôi họ chẳng quan tâm mà đem bán bò … tiêu xài. Với những trường hợp như vậy thử hỏi làm sao để họ khỏi đói, thoát nghèo và làm giàu như những hộ người Rai ở thôn 4 này được.

Trước khi đến thôn 4, tôi được ông Lê Hoàng Dũng - Chủ tịch UBND xã Đức Bình cho biết: Thôn có 406 hộ, diện tích sản xuất lúa 2 vụ 296 ha, năng suất lúa đạt bình quân 45 tạ/ha. 100% hộ có điện thắp sáng, 100% hộ có tivi, 95% hộ có nhà vệ sinh và sử dụng nước sạch. Toàn thôn có 420 con trâu, 305 con dê, 4.000 con gia cầm. Gần 200 xe máy. Thôn hiện không có hộ đói, chỉ còn 45 hộ nghèo… Còn anh Nam thì vui ra mặt khi kể “chuyện xưa tích cũ” với tôi: Tui từ miền Trung vào không biết duyên phận thế nào mà mới gặp bà là ưa ngay. Hồi đó người Kinh (anh Nam) mà lấy người dân tộc thiểu số (vợ anh Nam bây giờ) ít lắm. Hơn nữa, ở thôn này trước năm 2000 có đến 80% hộ đói giáp hạt, gia đình vợ cũng vậy. Nhưng khi về đây 2 vợ chồng chung tay, chung sức làm nên kinh tế khá dần. Thấy mình làm ruộng, làm rẫy có cái ăn cái để nên bà con trong thôn cũng lui tới hỏi han cách làm, mình sẵn sàng giúp đỡ. Nói thật, ban đầu cũng khó khăn lắm, do ít học và ít tiếp xúc với các tiến bộ khoa học nên chỉ cho họ trồng cây gì phải tỉ mỉ, cặn kẽ từng bước một họ mới làm được. Khi họ đã làm được rồi thì khỏi phải chê vì người Rai có tính siêng năng, cần cù chịu khó nên họ làm cả ngày đêm. Ví như cây bắp lai, ở đây họ trồng năng suất cao hơn cả người Kinh. Với con trâu, 5 năm trở lại đây người Rai không dùng nó để cày bừa nữa, nhưng nuôi để bán thịt. Nuôi trâu không phải đầu tư nhiều, thức ăn thì cỏ tự nhiên trong vùng rất nhiều, rồi phụ phẩm nông nghiệp như rơm, cây bắp sau thu hoạch… khá dồi dào. Hơn nữa 4 năm trở lại đây thịt trâu được thị trường tiêu thụ mạnh nên giá cứ lên ào ào, từ 80.000 đồng/ kí nay đã lên 120 - 130.000 đồng/kí, trâu to xác hơn bò vì vậy bán cũng được giá hơn. Trâu thịt hiện nay tại thôn tư thương ở Đồng Nai ra mua trên 10 triệu đồng một con, bà con người Rai cứ thế … “lượm tiền”.

Trời tối hẳn, anh Nam cố đưa tôi thăm thêm mấy nhà nuôi trâu nhiều và làm kinh tế giỏi như nhà anh Nguyễn Thanh Dũng vừa được công nhận nông dân sản xuất giỏi cấp tỉnh. Hay như nhà anh Mang Then, Mang Văn Ngan đang khá lên từng ngày, tất cả bắt nguồn từ nuôi trâu.

(Theo baobinhthuan)